Antistasi

Ο άνθρωπος είναι βέβαια εν μέρει δημιουργός της Ιστορίας του, ωστόσο η ανθρώπινη φύση του είναι δοσμένη σε ανυπέρβλητους εγγενείς περιορισμούς. Η βιολογική φύση του, η ιδιοτέλειά του, τα πάθη και τα ένστικτά του, αποτελούν το δίχτυ μέσα στο οποίο παγιδεύεται η ανθρώπινη ύπαρξη από παράγοντες έξωθεν των δυνάμεών του. Και όμως μέσα σ’ αυτό το ζοφερό περιβάλλον ξεχωρίζουν στιγμές εντός της ανθρωπίνης Ιστορίας, διακρίνονται ηρωικές μορφές, που νοηματοδοτούν ανεξίτηλα την ύπαρξή μας και διατρανώνουν το μεγαλείο της τραγωδίας του ανθρώπου, το οποίο βρίσκεται στην ηρωική αλλά απέλπιδα προσπάθειά του να απεγκλωβιστεί από το ασφυκτικό κέλυφος της πεπερασμένης βιολογικής ύπαρξης και της φθοράς.

Και τέτοιες μορφές αποτελούν οι ήρωες του Μεσολογγίου που  μετά από ένα χρόνο ανηλεών επιθέσεων και αποκλεισμού, αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν ηρωική έξοδο από την πόλη, τη νύχτα της 10ης Απριλίου του 1826.  Η νύκτα αυτή αποτελεί  παγκόσμιο σύμβολο της κατίσχυσης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας έναντι του εξευτελισμού και της σκλαβιάς αλλά και της φθοράς και των ανθρωπίνων παθών. Τη νύκτα αυτήν ο Μεσολογγίτης ήρωας συγκέρασε ενσυνειδήτως σε ένα και μόνο σπάνιο Ιστορικό γεγονός το νόημα της Εθνικής, Ηθικής και Πνευματικής Ελευθερίας. Εντός του ακαταπαύστου αγώνα για την ελευθερία και τη διατήρηση της αξιοπρέπειάς του, κατανικώντας τα πάθη, κέρδισε επάξια την ψυχική και ηθική ελευθερία και μετέτρεψε εαυτόν σε σύμβολο ηρωισμού, προβλέποντας το τέλος και ‘από το χρέος μη κινών’.  Έχοντας πλήρη επίγνωση και συναίσθηση των επίγειων υλικών και ηθικών πειρασμών  αντιστάθηκε και αντεπεξήλθε, υπερνίκησε τον πειρασμό της ζωής και της ανάμνησης, της σωματικής και ψυχικής φθοράς αλλά και της ομορφιάς της εγκόσμιας (ανοιξιάτικης) φύσης, επιλέγοντας ελευθέρως και ενσυνειδήτως το θάνατο.  Η  κορυφαία Διονυσιακή ποίηση απέδωσε χαρακτηριστικότατα το ανυπέρβλητο εθνικό και ανθρωπιστικό μήνυμα της θυσίας των μαρτύρων της Εξόδου: Το μήνυμα πως η προσήλωση στο χρέος της αξιοπρέπειας και της ελευθερίας αποτελεί τη μόνη οδό που καταξιώνει τον άνθρωπο ως ανώτερη ύπαρξη επιβεβαιώνοντας το ηθικό του βάθος και τη δυνατότητα για την προσέγγιση της αυτοσυνειδησίας.

Αν και
«Tα μάτια δείχνουν έρωτα για τον απάνου κόσμο,
Kαι στη θωριά του είν’ έμορφο το φως και μαγεμένο!»

Καίτοι  ο Μεσολογγίτης κατανικά τη φθορά γιατί

«Eίν’ έτοιμα στην άσπονδη πλημύρα των αρμάτων
Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά, κι’ ελεύθεροι να μείνουν
Eκείθε με τους αδελφούς, εδώθε με το χάρο

Ναι ο Μεσολογγίτης ήρωας

«Είδε τις φλέβες των ανθρώπων σαν ένα δίχτυ των θεών, όπου μας πιάνουν σαν τ’ αγρίμια, προσπάθησε να το τρυπήσει.»  (Σεφέρης: ‘Ευριπίδης Αθηναίος’)

Συνειδητοποίησε πως «Η λευτεριά δεν έχει σκοπό. Μήτε βρίσκεται στη γης ετούτη – στη γης ετούτη βρίσκεται μονάχα ο αγώνας για τη λευτεριά.» (Καζαντζάκης)

Σήμερα που οι λέξεις Έθνος και Πατρίδα περιθωριοποιούνται, καθώς η εθνική συνείδηση εκμηδενίζεται, ως Έλληνες οφείλουμε να σκεπτόμαστε το εθνικό και ιστορικό μας χρέος απέναντι στους προγόνους και ήρωές μας.  Η ηθική και εθνική ελευθερία προαπαιτούνται της αξιοπρέπειας που δυστυχώς απουσιάζει από τις συμπεριφορές της εποχής μας.  Γι’ αυτό η επιλογή μας πρέπει να στραφεί πρωτίστως προς τα ηθικά μεγέθη. Διότι στους αγώνες του ανθρώπου τόσο το αποτέλεσμα όσο και η ενδοκοσμική αθανασία δεν κρίνονται από την ποσοτική υπεροχή αλλά από την ηθική υπεροχή, όπως επιγραμματικά διατυπώνει ο Θουκυδίδης: «Άνδρες γαρ πόλις, και ου τείχη ουδέ νήες ανδρών κεναί» (Θουκυδίδης Η-77)

Έτσι λοιπόν εντός του ζοφερού περιβάλλοντος της ιδιοτέλειας, της πολιτικοκοινωνικής φθοράς και της έξαρσης των ανθρωπίνων παθών, αυτήν ακριβώς τη στιγμή της εσχάτης απόγνωσης, ο πολίτης υπέχει ευθύνη και έχει «καθήκον οργής». Καθήκον υπεύθυνης οργής, με την έννοια της ενσυνείδητης, έλλογης, και κυρίως έμπρακτης αγανάκτησης για την καταπάτηση των δικαιωμάτων του, την υποτίμηση της νοημοσύνης του, την καταρράκωση της εθνικής και ατομικής του αξιοπρέπειας, από τους πολιτικάντηδες ταγούς του και δελφίνους του προεδρικού θώκου. Τους τσιμεντωτές (από τη μια) της κατάφασης στην άλωση της εθνικής του ταυτότητος, αλλά και τους αρνητές (από την άλλη) της εθνικής αξιοπρέπειας.

Οφείλει λοιπόν ο πολίτης να εγκαταλείψει την καταθλιπτική,  λόγω των δυσμενέστατων πολιτικοκοινωνικών εξελίξεων, επιφάνεια των φαινομένων και να στοχαστεί, να προβληματιστεί.  Απαιτείται  περισυλλογή, προβληματισμός, αυτοκριτική,  και εν τέλει εσωτερική σιωπή, που δύναται να οδηγήσει στην αυτοσυνείδηση και στην ορθοκρισία. Οι στιγμές είναι μάλλον κρίσιμες και οι αποφάσεις τα μάλα δύσκολες. Επιτέλους ας νιώσουμε δέος  μπροστά στην κατάρα του Παλαμά:

«Στους ξέγνοιαστους αλίμονο! Τους πρέπει να είναι δούλοι …»

Δρ, Γιώργος  Χάιλος

Πανεπιστημιακός-Μαθηματικός

Βίντεο

Μόνιμα