Antistasi

Με τον Σάββα Ιακωβίδη

Το bullying θεωρείται μια πολυδιάστατη επιθετική συμπεριφορά, η οποία προέρχεται από παιδιά

Την περασμένη Τρίτη, στο Λύκειο Φρενάρους σημειώθηκε ένα άκρως σοβαρό περιστατικό ενδοσχολικής βίας. Ένας 15χρονος μαθητής επιτέθηκε σε άλλον και τον κτύπησε με σφυρί. Η Διεύθυνση του σχολείου και το υπουργείο Παιδείας δεν έδωσαν πολλές εξηγήσεις για το περιστατικό. Όμως, από όσα είδαν το φως της δημοσιότητας, μάλλον πρόκειται για μια εκδήλωση που αποκαλείται, στη Βόρεια Ευρώπη, ως bullying. Η Κική Μιχαηλίδου [Ψυχολόγος – Σταθμός συμβουλευτικής και ψυχολογικής υποστήριξης Πανεπιστημίου Αιγαίου (παράρτημα Μυτιλήνης)] παρατηρεί:

«Ο σχολικός εκφοβισμός, ή αλλιώς bullying, είναι, δυστυχώς, ένα πολύ συχνό φαινόμενο της εποχής μας, που προκαλεί μεγάλο άγχος και στα ίδια τα παιδιά-θύματα όπως και στους γονείς τους, που αντιμετωπίζουν συχνά τον φόβο και την άρνηση του παιδιού τους να πάει στο σχολείο. Το bullying θεωρείται μια πολυδιάστατη επιθετική συμπεριφορά, η οποία προέρχεται από παιδιά και μπορεί να είναι λεκτική, σωματική ή και ψυχολογική και που επαναλαμβάνεται με σκοπό να βλάψει, να πονέσει και να αναστατώσει το παιδί-θύμα, χωρίς το ίδιο να έχει προκαλέσει άμεσα αυτήν τη συμπεριφορά. Η πιο διαδεδομένη μορφή του bullying είναι η λεκτική, δηλαδή πειράγματα, απειλές, προσβολές, και μετά ακολουθεί η σωματική μορφή με χτυπήματα, σπρωξίματα και κλοτσιές, όπως και η ψυχολογική του διάσταση, με την έννοια του κοινωνικού αποκλεισμού, της καταστροφής προσωπικών αντικειμένων, του εκφοβισμού, της διάδοσης φημών σχετικά με το θύμα».

Τι συνέβη στο Λύκειο Φρενάρους; Γιατί ο μαθητής επιτέθηκε στον συμμαθητή του και τον κτύπησε με σφυρί, με τόση βιαιότητα; Δεν γνωρίζουμε πώς η Διεύθυνση του Λυκείου αντιμετώπισε το ζήτημα. Θεωρούμε ότι δεν πρέπει να περάσει ως ένα σύνηθες επεισόδιο σχολικής βίας και να τεθεί κάτω από το χαλί της αδιαφορίας για να μην… εκτεθεί το σχολείο. Η απορία όσων άκουσαν για το επεισόδιο, είναι η εξής:

Πώς είναι δυνατόν οι γονείς των παιδιών και ειδικά οι εκπαιδευτικοί να μην αντιλήφθηκαν την άσκηση αυτού του είδους εκφοβισμού και επιθετικής συμπεριφοράς; Δεν πιστεύουμε ότι, έτσι, ξαφνικά, ο μαθητής επιτέθηκε στον άλλο στο πλαίσιο ενός συνήθους καβγά. Προφανώς, δεν επρόκειτο για απλό καβγά αλλά για κάτι άλλο πολύ πιο σοβαρό, που προσδιορίζεται από το bullying. Άρα, τίθεται υπό μορφήν απορίας, τι είδους πρόληψη υπήρξε και πόσο αποτελεσματική ήταν στην αντιμετώπιση αυτού του περιστατικού ή και άλλων. Αν υπήρξε, μάλλον δεν ήταν εκείνης της επάρκειας ώστε να αποτρέψει το οδυνηρό αυτό επεισόδιο.

Ας ανατρέξουμε σε ειδικό. Ο Μιχάλης Παπαδόπουλος είναι πασίγνωστος εκπαιδευτικός ψυχολόγος στο υπουργείο Παιδείας. Έχει γράψει εκτενώς για τη σχολική βία και παραβατικότητα. Το τελευταίο βιβλίο του, «Θεραπεύοντας το σχολείο» (Εκδόσεις «νήσος», Αθήνα 2011), αναφέρεται στην εκπαίδευση και στην πρόληψη της βίας στο σχολείο (σελ. 231-234). Επισημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί, πριν εισέλθουν στην τάξη, πρέπει να καταρτίζονται πώς να διαχειριστούν τις τάξεις και δύσκολες καταστάσεις. Χωρίς την κατάλληλη κατάρτιση, γράφει ο Μιχ. Παπαδόπουλος, «οι εκπαιδευτικοί τείνουν να θεωρήσουν τις εκδηλώσεις επιθετικότητας των μαθητών ως μιαν απειλή κατά της εξουσίας τους, να αναπτύξουν αρνητικές στάσεις απέναντί τους και να υιοθετήσουν πολύ τιμωρητικές παρεμβάσεις, οι οποίες με τη σειρά τους πολύ πιθανόν να τροφοδοτήσουν την αύξηση της βίας. Για να μπορέσουν οι εκπαιδευτικοί να ασκήσουν προληπτικό έργο κατά της βίας στο σχολείο θα πρέπει να κατέχουν εκείνες τις βασικές γνώσεις, που θα τους επιτρέψουν να κατανοήσουν τις συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργείται η βία, καθώς επίσης και γνώσεις που αφορούν στους προσωπικούς, οικογενειακούς και σχολικούς παράγοντες, που επιδρούν στην ανάπτυξη επιθετικών συμπεριφορών στους μαθητές».

Τι είναι η βία στο σχολείο; Ο Μιχ. Παπαδόπουλος, με λαμπρές σπουδές στη Γαλλία και με ερευνητικό και διδακτικό έργο σε γαλλικά Πανεπιστήμια, στο βιβλίο του αναλύει εκτενώς το φαινόμενο, στηριγμένος και σε επιστημονικές έρευνες. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας δίνει τον εξής ορισμό: «Η εκούσια χρήση σωματικής δύναμης, άσκησης δύναμης υπό τη μορφή απειλής ή αυτοκαταστροφικής πράξης κάποιου, μιας ομάδας ή μιας κοινότητας, της οποίας το πιθανό ή πραγματικό αποτέλεσμα είναι ένας τραυματισμός, ο θάνατος, ένας ψυχολογικός τραυματισμός, μια ανεπαρκής ανάπτυξη ή ακόμα η φτώχια». Θα ήταν πολύ επωφελές για τους ίδιους αν οι εκπαιδευτικοί μας μελετήσουν το βιβλίο του Μιχ. Παπαδόπουλου. Θα μάθουν πολλά για τη σχολική βία και τον χειρισμό μαθητών τους, που εκδηλώνουν βίαιες συμπεριφορές, των οποίων συχνά δεν κατανοούν τις αιτίες και τις αφορμές.

Βίντεο

Μόνιμα