Antistasi

Η «Εναίσιμος επί Υφηγεσία Διατριβή» τού αριστούχου Διδάκτορος της Νομικής Σχολής Αθηνών Νίκου Καζαντζάκη και η αρχή τής –καθοριστικής– πνευματικής γνωριμίας του με τον μέγα Νίτσε, με διαφωτιστική Εισαγωγή τού Εκδότη Δρος Πατρόκλου Σταύρου και δύο ντοκουμέντα (του 1906 και του 1909).

Η πνευματική γνωριμία τού Νίκου Καζαντζάκη (1883-1957) με το έργο τού Γερμανού φιλοσόφου και ποιητή Φρειδερίκου Νίτσε (1844-1900) έγινε στο Παρίσι, όπου την 1η.10.1907 έφθασε ο 24χρονος Κρητικός, αριστούχος διπλωματούχος τής Νομικής Σχολής τού Πανεπιστημίου Αθηνών από τις 9.12.1906. Εκεί έγραψε το πρώτο σχέδιο της εναισίμου επί υφηγεσία διατριβής του. Στο Παρίσι ξαναγύρισε το 1909 και παρέμεινε τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, οπότε συμπλήρωσε τη διατριβή του. Τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου την τύπωσε σε βιβλίο 93 σελίδων: «Εκ των καταστημάτων Στ. Μ. Αλεξίου, εν Ηρακλείω Κρήτης, 1909» αναγράφεται στο εξώφυλλο του βιβλίου και φωτοαναπαράγεται μαζί με τον κύριο τίτλο του στην πρώτη (επαν)έκδοσή μας, τον Φεβρουάριο του 1998, σε επιμέλεια του Εκδότη μας Δρος Πατρόκλου Σταύρου.
Από την έρευνα του Δρος Σταύρου στο Ιστορικό Αρχείο τού Πανεπιστημίου Αθηνών για στοιχεία σχετικά με τη διατριβή και την τύχη της, δεν βρέθηκε τίποτε άλλο σχετικό. Μόνο στο λήμμα τού Ν. Β. Τωμαδάκη για τον Νικόλαο Καζαντζάκη στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαιδεία του «Πυρσού» αναγράφεται: «Διετέλεσε ανώτερος υπάλληλος και υφηγητής της νομικής σχολής». Η έρευνα στο Αρχείο τού Πανεπιστημίου συνεχίσθηκε. Δεν προέκυψε κάτι νέο, αλλά βρέθηκε το δίπλωμα για τον τίτλο του διδάκτορος της Νομικής, που επήρε με άριστα ο Καζαντζάκης, και αναπαράγεται στην Γ΄ έκδοση (2006).

Η «γνωριμία» τού Καζαντζάκη με τον Νίτσε υπήρξε ορόσημο για τη ζωή του. Δεν υιοθέτησε απόλυτα το σύστημα των ιδεών και θεωριών του, που υπερβαίνει τη λογική και φθάνει σε άκρα. Άλλωστε, και βιολογικά δοκιμάσθηκε φοβερά ο Νίτσε, και βλέπουμε τον Καζαντζάκη να εύχεται να είναι άμοιρος από τη μοίρα τού «αντίθεου προφήτη». Νιτσεϊκές ιδέες εμφανίζονται στα έργα τού Καζαντζάκη (λ.χ. στην Ασκητική, στην Οδύσεια), και στη μυθιστορηματική αυτοβιογραφία του Αναφορά στον Γκρέκο το ΚΓ΄ Κεφάλαιο επιγράφεται «Παρίσι – Νίτσε ο Μεγαλομάρτυρας». Μπορεί να συνοψισθούν στο παράγγελμα το άτομο να υπερβεί τον εαυτό του και να φτάσει εκεί που δεν μπορεί.

Πολύ νεαρός ο Καζαντζάκης έγραψε μια διατριβή ολκής για μια τιτανική προσωπικότητα, λειτουργώντας μέσα σε πλαίσια αντικειμενικά και επιστημονικά, τόσο κατά την ανάλυση των ιδεών τής μεγάλης πνευματικής φυσιογνωμίας τού Νίτσε όσο και κατά τη θεώρησή του υπό το πρίσμα των δεδομένων τής εποχής και διαχρονικά. Ακόμη, από τα πολλά έργα που μας κατέλιπε ο –βαθύς γνώστης τού αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού– Φρειδερίκος Νίτσε, ο Νίκος Καζαντζάκης μετέφρασε δύο: Η Γέννησις της Τραγωδίας και Τάδε έφη Ζαρατούστρα (και τα δύο για τον αθηναϊκό Εκδοτικό Οίκο Γεωργίου Δ. Φέξη, 1912 και 1913 αντιστοίχως).

Η διατριβή αυτή του Νίκου Καζαντζάκη αποτελεί ένα άρτιο και εμβριθές, επιστημονικά τεκμηριωμένο, φιλοσοφικό δοκίμιο, χωρίς να του λείπει το λυρικό στοιχείο, με τη δυναμική, εναργή και επιγραμματική γραφή ενός ικανού φιλοσόφου συγγραφέως, γνώστη του θέματος και απαράμιλλου χειριστού της γλώσσας, καθαρεύουσας και δημοτικής, της καθαρεύουσας στην προκείμενη περίπτωση. Παραδέχεται και τιμά τον Νίτσε ο Καζαντζάκης. Αλλ’ όχι σε όλα και πάντοτε. Η μελέτη, πέρα από τη γενικότερη επιστημονική αξία και σημασία της, σηματοδοτεί και το στίγμα της ανηφορικής, αλλά και τόσο γόνιμης και δημιουργικής πορείας της σαρανταπληγιασμένης ψυχής και του ασυμβίβαστου πνεύματος του Καζαντζάκη, που πολύ επηρεάσθηκε από τον Νίτσε από την πρώτη μέρα της γνωριμίας με το έργο του. “Από τη μέρα εκείνη τον μελέτησα πολύ, τον αγάπησα πολύ”, έγραψε το 1937 ο ίδιος ο Νίκος Καζαντζάκης.

Το βιβλίο ”Ο ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΟΣ ΝΙΤΣΕ ΕΝ ΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ” μπορείτε να το βρείτε εδώ

Βίντεο

Μόνιμα