Κωστής Παλαμάς. O Ποιητής της Μεγάλης Ιδέας.

palamas

«Φωτιά! Τσεκούρι! Τράβα,/Ξεσπέρμεψέ το, χέρσωσε το περιβόλι, κόφ’ το,/και χτίσε κάστρο απάνου του και ταμπουρώσου μέσα,/για πάλεμα, για μάτωμα, για την καινούργια γέννα,/π’ όλο την περιμένουμε κι όλο κινάει για νάρθει…»

Η εποχή, που έζησε ο Μεγάλος ποιητής του Έθνους Κωστής Παλαμάς ήταν μια έντονη εποχή για τον Ελληνισμό. Μεγάλωσε και ανδρώθηκε σε μια Ελλάδα που έφθανε μέχρι την Θεσσαλία και είδε να ελευθερώνεται η Ήπειρος, η Μακεδονία, η Θράκη, τα Νησιά, η Ιωνία. Έζησε και την μεγάλη καταστροφή του ‘22, είδε να ξεριζώνεται από τις πανάρχαιες εστίες του ο Μείζων Ελληνισμός της Ασίας και από τότε στην πραγματικότητα “σιώπησε”… Κανένα μεγάλο έργο του ποιητή δεν γράφτηκε μετά το 1922. Τα μεγάλα Εθνικά έργα του Παλαμά γράφτηκαν σε εκείνα τα ανήσυχα χρόνια πριν την μεγάλη εξόρμηση του Ελληνισμού για ανασύσταση της Αυτοκρατορίας του. Ο δωδεκάλογος του γύφτου, η Φλογέρα του Βασιληά, οι Βωμοί, οι Ίαμβοι και Ανάπαιστοι, όλα τότε! Και τι να γράψει μετά την μεγάλη καταστροφή, Αυτός που λάτρεψε και ύμνησε την Μεγαλοσύνη βλέποντας το όνειρο να γίνεται θρύψαλα από την μια στιγμή στην άλλη; Η έμπνευση του Κωστή Παλαμά υπήρξε μυθική. Άντλησε τα θέματά του μέσα από την σχεδόν παγανιστική λαϊκή παράδοση του γένους (Μαγιοβότανα – Το τραγούδι του Ήλιου κλπ), καθώς επίσης και από τις μεγάλες ώρες της Ιστορίας του Ελληνικού Γένους. Ο Δωδεκάλογος του γύφτου, που περιγράφει τα χρόνια της άλωσης και της Τουρκοκρατίας, δείχνοντας με όλο το βάθος μιας στέρεης ιστορικής γνώσης το σκηνικό της εποχής. Τους σοφούς “με τα αρχαία βιβλία, τα περγαμηνά”, τους καλόγερους που καίνε τους Νόμους του Πλήθωνος, τους απελάτες με τα μαυρομάντηλα, που όμοια χριστιανοί και όμοια ειδωλολάτρες είναι. Ο θάνατος του Παλικαριού, το δαχτυλίδι της μάνας, που είχε την τύχη να δεθεί με μουσική από έναν άλλο μεγάλο της Ελληνικής Τέχνης, τον Μανώλη Καλομοίρη. Η φλογέρα του Βασιλιά, που είναι εμπνευσμένη από τον Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο. Η πιο θριαμβευτική στιγμή του έργου αυτού το προσκύνημα του Αυτοκράτορα στον Παρθενώνα, το αντάμωμα δύο κόσμων του Αρχαίου και του Βυζαντινού στο πρόσωπο του “Νέου Άρη” του Μεσαιωνικού Ελληνισμού. Ποιητής της Μεγάλης Ιδέας ο Παλαμάς κι όποιος τ’ αρνιέται δεν ξέρει τίποτε, δεν έχει σταλάξει στην ψυχή του ρανίδες από το Αίμα της Θεϊκής του Τέχνης. Η Θράκη, μια Ελλάδα πάλι στην τουρκεμένη Ανατολή, ένα γλυκοξημέρωμα της Ιωνίας ήταν το όραμα, ο πόθος του Παλαμά τότε, είναι το Μεγάλο Ονειρο των Ελλήνων πάντοτε!

“Τραγουδημένη κλεφτουριά, Γένος, αρματωλίκι,

τα ξεγραμμένα και τα τριμμένα ψέματα, αχνοί,

Ιδέα βυζάχτρα των τετρακόσιων χρόνων, η φρίκη

τώρα, το μάθημα των Ελλήνων ως χτές, εσύ

του ραγιά μάνα βιβλικό, πλάσμα ορφικό, Ευρυδίκη,

του πανελλήνιου μεγαλονείρου χρυσοπηγή,

μας τον καθρέφτιζες μεσ’ στης Πόλης το βασιλίκι

τον ξυπνημένο Μαρμαρωμένο, κυνηγητή

του Ισλάμ. Η Θράκη προικιό του, ώ δόξα!

Και απανωπροίκι μια Ελλάδα

πάλε στην τουρκεμένην Ανατολή,

της Ιωνίας γλυκοξημέρωμα…”

Καταπληκτική είναι η έμπνευση του Παλαμά στην φλογέρα του Βασιλιά. Σύμφωνα με μία παράδοση, που αποτέλεσε για τον Ποιητή πηγή έμπνευσης, ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος ζήτησε πεθαίνοντας να τον θάψουν στην Χαλκή Πύλη της Βασιλεύουσας. Η πύλη αυτή ήταν εκείνη, που πρώτη αντίκρυζε τον εχθρό, που πλησίαζε στην Πόλη των Κωνσταντίνων. Θέλησε και νεκρός ακόμη να είναι πρόμαχος της Αυτοκρατορίας. Εκεί στην Χαλκή Πύλη βρίσκουν κάποιοι ιερόσυλοι το σκέλεθρο του Μεγάλου Βασιλιά και για να το περιπαίξουν τοποθετούν στο στόμα του μια φλογέρα. Η φλογέρα όμως είναι μαγεμένη και αρχίζει να απαγγέλλει το θεϊκό τραγούδι… Παιδαγωγός ενός λαού ο Κωστής Παλαμάς δείχνει στο έργο του το καθήκον κάθε γενιάς να τιμήσει την κληρονομιά, αν χρειαστεί με έργα πολεμικά, δίχως να διστάσει να σπείρει Χαλασμό, Φωτιά, Τσεκούρι! Και τα ειρηνικά έργα να μεταβληθούν σε Κάστρο για την καινούργια γέννα, “π’ όλο την περιμένουμε κι όλο κινάει για νάρθει”:

Απ’ τους “Βωμούς”

Οι Πατέρες

“Παιδί, το περιβόλι μου που θα κληρονομήσεις,

όπως το βρεις κι όπως το δεις να μην το παρατήσεις.

Σκάψε το ακόμα πιο βαθιά και φράξε το πιο στέρεα,

και πλούτισε τη χλώρη του και πλάτηνε τη γη του,

κι ακλάδευτο όπου μπλέκεται να το βεργολογήσεις,

και να του φέρνεις το νερό το αγνό της βρυσομάνας.

κι αν αγαπάς τ’ ανθρωπινά κι όσα άρρωστα δεν είναι,

ρίξε αγιασμό και ξόρκισε τα ξωτικά, να φύγουν,

και τη ζωντάνια σπείρε του μ’ όσα γερά, δροσάτα.

Γίνε οργοτόμος, φυτευτής, διαφεντευτής. Κι αν είναι

κ’ έρθουνε χρόνια δίσεχτα, πέσουν καιροί οργισμένοι,

κι όσα πουλιά μισέψουνε σκιασμένα, κι όσα δέντρα

για τίποτ’ άλλο δε φελάν παρά για μετερίζια,

μη φοβηθείς το χαλασμό. Φωτιά! Τσεκούρι! Τράβα,

Ξεσπέρμεψέ το, χέρσωσε το περιβόλι, κόφ’ το,

και χτίσε κάστρο απάνου του και ταμπουρώσου μέσα,

για πάλεμα, για μάτωμα, για την καινούργια γέννα,

π’ όλο την περιμένουμε κι όλο κινάει για νάρθει,

κι όλο συντρίμι χάνεται στο γύρισμα των κύκλων.

Φτάνει μια ιδέα να στο πει, μια ιδέα να στο προστάξει,

κορώνα ιδέα, ιδέα σπαθί, που θα είν’ απάνου απ’ όλα.”



Γράψτε ένα σχόλιο

Τα Gravatars είναι μικρές εικόνες που εκπροσωπούν την προσωπικότητα σας. Μπορείτε να πάρετε ένα gravatar δωρεάν σήμερα!

Πρέπει να είστε συνδεδεμένος για να γράψετε σχόλια.


Copyright © 2014 Antistasi. All rights reserved.