Antistasi

Λουκή Λουκαΐδη[1]

Επειδή σε ολόκληρη την επαγγελματική ζωή μου ασχολούμουν με δικαστές είτε ως Βοηθός Γεν. Εισαγγελέας, είτε ως δικαστής του ΕΔΑΔ, είτε ως Δικηγόρος, ένιωσα την ανάγκη να γράψω λίγα λόγια για το πώς κρίνω ότι θα έπρεπε, σύμφωνα με τις εμπειρίες μου, να είναι ένας σωστός δικαστής.

Η ιδέα αυτή ήρθε στην σκέψη μου βιώνοντας καθημερινά την συμπεριφορά των δικαστών των κυπριακών δικαστηρίων με τα καλά και τα κακά τους κατά την άσκηση του λειτουργήματος τους. Θα προσπαθήσω λοιπόν  να περιγράψω σε συντομία πως θα έπρεπε να είναι και να συμπεριφέρεται ένας σωστός δικαστής αφήνοντας τους ενδιαφερομένους δικαστές, δικηγόρους, διαδίκους και άλλους να καταλήξουν στα δικά τους συμπεράσματα κρίνοντας και συγκρίνοντας τους διάφορους Κύπριους δικαστές.

Οι δικαστές λοιπόν, τονίζω εξ αρχής, δεν πρέπει να θεωρούν τον εαυτό τους ότι διαφέρει από τους άλλους ανθρώπους. Δηλαδή δεν πρέπει να θεωρούν ότι η θέση τους  δίνει σ’ αυτούς περισσότερα δικαιώματα κοινωνικής ή επαγγελματικής υπόστασης έναντι των συνανθρώπων τους ή ότι είναι αλάνθαστοι . Οπωσδήποτε όμως αναμένεται να έχουν ορισμένα προσόντα που έχουν σχέση με την αποστολή τους η οποία συνεπάγεται την εξουσία να κρίνουν την συμπεριφορά  άλλων ανθρώπων – και ακόμη να καθορίζουν τα επίπεδα της ανθρώπινης συμπεριφοράς- ερμηνεύοντας και εφαρμόζοντας τον Νόμο και διεξάγοντας δικαστικές διαδικασίες. Για την αποστολή αυτή χρειάζεται πρωτίστως να έχουν ένα αίσθημα δικαιοσύνης το οποίο θα τους καθοδηγεί στο να προκρίνουν τις πιο δίκαιες ερμηνείες και τις πιο κατάλληλες θεραπείες. Πρέπει να έχουν μια ευρύτητα μυαλού, να μην είναι τυπολάτρες και να είναι έτοιμοι να αλλάξουν την άποψη τους (ακόμη και να παραδεχτούν τα λάθη τους ) όταν μια άλλη άποψη είναι πιο πειστική. Πρέπει να είναι ευφυείς,  με καλούς τρόπους και ευγενική συμπεριφορά έναντι των δικηγόρων και των διαδίκων. Οπωσδήποτε πρέπει να έχουν καλή νομική κατάρτιση και νομική σκέψη,  σε σχέση με τους γενικούς τομείς δικαίου που ισχύουν στην χώρα μας (περιλαμβανομένου του αγγλικού κοινού δικαίου). Ένα ευέλικτο μυαλό, μια αυξημένη αντίληψη και μια κατανόηση της ανθρώπινης φύσης είναι επίσης απαραίτητα. Από απόψεως αξιών υπερέχει οπωσδήποτε η ακεραιότητα, η εντιμότητα και η αφοσίωση στις αρχές, τις οποίες να τολμούν να εφαρμόζουν έναντι οποιουδήποτε χωρίς φόβο και πάθος. Ο δικαστής είναι ο κατεξοχήν προστάτης του αδυνάτου έναντι του δυνατού. Πρέπει ο δικαστής να έχει την ικανότητα να εμβαθύνει στα θέματα να τα αναλύει και να εκφράζει τις πεποιθήσεις του χωρίς δισταγμό και χωρίς προσβλητικές για οποιονδήποτε εκφράσεις έχοντας υπόψη ότι οι δικηγόροι και οι διάδικοι δεν μπορούν να του απαντήσουν. Δεν νοείται  να είναι ένας  σωστός δικαστής εάν είναι αλαζών , αν συμπεριφέρεται «αφ’ υψηλού» ή  κατά τρόπο δογματικό ή αν δεν αφιερώνει τον αναγκαίο χρόνο για την εργασία του η αν την καθυστερεί. Αναμένεται από ένα σωστό δικαστή να μην αφήνει τους δικηγόρους να τον περιμένουν αδικαιολόγητα  στους διαδρόμους ή στην αίθουσα του δικαστηρίου χωρίς να είναι ακριβής στην ώρα του ούτε να συμπεριφέρεται προς τους δικηγόρους σαν να είναι  μαθητές του ή υποταγμένοι σε αυτόν. Δικηγόροι και δικαστές είναι ισότιμοι παράγοντες της δίκης. Δεν επιτρέπεται σε ένα σωστό δικαστή, να μην αφιερώνει τον αναγκαίο χρόνο για την ακρόαση των αγορεύσεων χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να επιδεικνύει με τον κατάλληλο τρόπο στους δικηγόρους και στους διαδίκους ότι ξεφεύγουν από τα σχετικά με την υπόθεση θέματα. Τέλος τονίζεται ο ανθρωποκεντρικός προορισμός της δικαιοσύνης και κατ’ επέκταση η ανάγκη  να είναι ενήμερος και ευαίσθητος ο δικαστής  σε σχέση με  τις εξελίξεις στα ανθρώπινα δικαιώματα που προστατεύουν τα άτομα έναντι της εξουσίας και οπωσδήποτε όχι  τη εξουσία έναντι των ατόμων.


[1] Ο Λουκής  Λουκαΐδης είναι δικηγόρος και πρώην δικαστής του ΕΔΑΔ.

Βίντεο

Μόνιμα